Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie


Potrzebę utworzenia Muzeum Etnograficznego dostrzeżono już w 1910 r., kiedy podczas obchodów rocznicy Grunwaldu zorganizowano pierwszą wystawę etnograficzną, która stała się najbardziej znamiennym rysem obchodów w tym mieście. Zaczątkiem zbiorów etnograficznych były przedmioty zgromadzone na tej wystawie (makiety budownictwa i wyposażenie wnętrz mieszkalnych, stroje i hafty, narzędzia rolnicze i wyroby kowalskie). W 1935 r. zostały przekazane nowo powstającemu Muzeum Regionalnemu Ziemi Rzeszowskiej. Także pierwsze fundusze przeznaczono na gromadzenie zabytków etnograficznych. Pracę przy tworzeniu muzeum powierzono Franciszkowi Kotuli, znanemu z zainteresowań kolekcjonerskich, którą obok pracy nauczycielskiej, wykonywał społecznie. W pierwszym okresie zgromadzono wspomniane już zabytki etnograficzne, a także archeologiczne, historyczne oraz archiwalia.

Przypuszcza się, że do 1939 roku zgromadzono ok. 700 eksponatów etnograficznych. Franciszek Kotula, wspólnie z Towarzystwem Regionalnym Ziemi Rzeszowskiej, zgromadzone zbiory przechowywał w szkole im. Adama Mickiewicza w Rzeszowie (przy ul. Bernardyńskiej 4) i jako nauczyciel historii wykorzystywał je w pracy dydaktycznej. W 1940r. zbiory zostały przeniesione do kamienicy przy Rynku, która była później pierwszą siedzibą muzeum rzeszowskiego. Utworzenie Muzeum Okręgowego w Rzeszowie w 1950r. i upaństwowienie zbiorów w 1952 roku pozwoliło w pełni realizować cele i zadania stawiane placówkom muzealnym. W początkowym okresie funkcjonowania profil zbiorów muzeum kształtował się pod wyraźnym wpływem osobowość długoletniego dyrektora F. Kotuli, a jego indywidualne zainteresowania znalazły odzwierciedlenie w działalności naukowo-badawczej i wystawienniczej muzeum oraz w licznych publikacjach i przedsięwzięciach kulturalno-oświatowych. Powstało wówczas archiwum zawierające różnorodne materiały etnograficzne dotyczące przeszłości regionu, a więc teksty wywiadów z najstarszymi mieszkańcami wsi, fotografie, rysunki i nagrania magnetofonowe.

W połowie lat 50-tych Muzeum Okręgowe przeniosło się do nowej siedziby – popijarskiego budynku przy ul. 3 Maja. Dział Etnograficzny otrzymał trzy sale ekspozycyjne, łącznie ok. 80m2 powierzchni. Stało się wówczas możliwe prowadzenie planowej działalności wystawienniczej. W 1964 r. udostępniono pierwszą stałą wystawę ludowego stroju Lasowiaków i Rzeszowiaków. W 1966 r. w refektarzu otwarto dużą wystawę dawnej rzeźby ludowej. Cieszyła się ona sporym zainteresowaniem zwiedzających, ale ówczesne władze polityczne zaleciły jej likwidację, ze względu na wystawione tam rzeźby ludowe, które uznano za element „propagandy religijnej”.

Przez kolejne lata systematycznie wzbogacano kolekcję etnograficzną. Sprzyjały temu również organizowane konkursy sztuki ludowej, w których wzięło udział kilkuset twórców z terenu województwa rzeszowskiego. Najlepsze z prac nadesłanych na konkursy rzeźby, obrazy, ceramika, przykłady plastyki obrzędowej- kupowano do muzeum. W latach 60-tych i 70-tych zgromadzono blisko 3500 przykładów współczesnej sztuki ludowej.

Wieloletnie starania F. Kotuli, a następnie kolejnego dyrektora muzeum Tadeusza Aksamita, o przeznaczenie dla zbiorów etnograficznych odpowiedniego budynku zostały uwieńczone sukcesem dopiero w 1989 r.. Od 1989 r. funkcjonuje Muzeum Etnograficzne im. F. Kotuli jako oddział Muzeum Okręgowego. Mieści się w kamienicy nr 6 przy rzeszowskim Rynku.


Figurka – gwizdek

Pochodzenie: Polska Województwo i powiat: Podkarpackie, Leżajsk Gmina i wieś: Leżajsk Wykonanie:Helena Matuszyńska Data wykonania:  ? Materiał, technika wykonania: Glina wypalona. Wymiary: wys.…

Żniwiarze

Pochodzenie: Polska Województwo i powiat: Podkarpackie, Rzeszów Gmina i wieś: Łańcut, Wysoka Wykonanie: Rozalia Kuźniar Data wykonania:  1951 r. Materiał, technika wykonania: Drewno…

Święcenie pokarmów

  Pochodzenie: Polska Województwo i powiat: Podkarpackie, Rzeszów Gmina i wieś: Łańcut, Sonina Wykonanie: Mieczysław Fleszar Data wykonania:  Rzeźba wykonana…

Kobieta szatkująca kapustę

  Pochodzenie: Polska Województwo i powiat: Podkarpackie, Rzeszów Gmina i wieś: Brzezówka Wykonanie: Władysław Kamiński Data wykonania: 1977 r. Materiał, technika…

Nagrobek- Płaskorzeźba w drewnie.

Pochodzenie: Polska Województwo i powiat: Podkarpackie,  Krośnieński Gmina i wieś: Krosno Wykonanie: Roman Górka Data wykonania: 1977 Materiał, technika wykonania:Rzeźba drewniana,…

Święcenie pól

Pochodzenie: Polska Województwo i powiat: Podkarpackie, Rzeszów Gmina i wieś: Łańcut, Sonina Wykonanie:Mieczysław Fleszar Materiał, technika wykonania:Rzeźba drewniana, polichromowana. Wymiary: wys.…

Chłop międli len – Rzeźba w drewnie

Pochodzenie: Polska Województwo i powiat: Podkarpackie, Rzeszów Gmina i wieś: Godowa Wykonanie: Stanisław Śliwa Materiał, technika wykonania: Drewno Wymiary: wys. 32,5…

Śmigus dyngus

Pochodzenie: Polska Województwo i powiat: Podkarpackie, Łańcut Gmina i wieś: Łańcut, Sonina Wykonanie:Mieczysław Fleszar- artysta ludowy, koniec XX w.,…

Anioł. Figurka z szopki.

Pochodzenie: Polska Województwo i powiat: Rzeszowskie, Łańcut Gmina i wieś: Wysoka Łańcucka Wykonanie: Rozalia Kuźniar z Wysokiej Łańcuckiej, Ok. 1958 r.…

OWCA – FIGURKA Z SZOPKI

Pochodzenie: Polska Województwo i powiat: Rzeszowskie, Łańcut Gmina i wieś: Wysoka Łańcucka Wykonanie: Rozalia Kuźniar z Wysokiej Łańcuckiej,…

Siewca

Materiał, technika wykonania: Rzeźba w jednym kawałku drzewa, nie malowana. Wymiary: wys. 29 cm Wykonanie: Władysław Kamiński, 1963…

CHRYSTUS FRASOBLIWY

  Materiał, technika wykonania: Chrystus Frasobliwy Wymiary: wys. 29 cm Wykonanie: ok.1954, Medynia Głogowska, Władysława Prucnal Opis: Figurka ,,…

MATKA BOSKA Z DZIECIĄTKIEM

  Materiał, technika wykonania: Rzeźba w drewnie malowana farbą wodną Wymiary: wys. 33 cm, dł. 18 cm, sze. 13cm…

CHRYSTUS FRASOBLIWY

  Materiał, technika wykonania: Rzeźba w drewnie malowana farbą wodną Wymiary: wys. 31 cm Wykonanie: ok.1971, Rzeszów, Bolesław…

ZABAWKA KROWA

  Materiał, technika wykonania: drewno Wymiary: wys. 20 cm, dł. 40 cm, szer. 11 cm Wykonanie: ok.1950, Paszczyna,…

Manierka gliniana

Materiał, technika wykonania: glina toczona Wymiary: wys. 22 cm, średnica 18,5 Wykonanie: 1950, Jodłowa pow. Jasło, Józef Olszewski…

„Trzej królowie” rzeźba w drewnie

Materiał, technika wykonania: Drewno lipowe obrabiane dłutem, malowane farbami temperowymi i flamastrem Wymiary: wysokość: 35,5 cm, szerokość: 13.5…

Szopka – płaskorzeźba

Materiał, technika wykonania: Drewno lipowe, rzeźbione, malowane farbą olejną Wymiary: wysokość: 64 cm, szerokość: 41 cm Wykonanie: 1993…

Rzeźba w drewnie „Chrystus Frasobliwy”

Kraj pochodzenia: PolskaPowiat: JasłoMiejscowość: Kamienica Górna Data wykonania: 1969/70rWykonawca: Franciszek ChajecMateriał, technika: Rzeźba w jednym kawałku drzewa.  Malowana…
Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie - skrzypce

Skrzypce ze smyczkiem

Lokalizacja: Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie Kategoria: etnografia, instrumenty Datowanie zabytku: 1950 Technika/materiał: wykonanie ręczne z drewna, techniką dłubania…
Muzeum Etnograficzne - Róg drewniany

Róg drewniany

Lokalizacja: Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie Kategoria: etnorafia, instrumenty Datowanie zabytku: XIX/XX w. Technika/materiał: wyrób ludowy Wymiary: długość 82…