Rzeźba „Studium kobiety”

RZEŹBA STUDIUM KOBIETY
Henryk (Heszel) Hochman
(1879, 1881 Lublin – 1943 Baczków k. Bochni) – rzeźbiarz.

Naukę sztuki rzeźbiarskiej pobierał początkowo w prywatnej pracowni Pawła Rosena w Warszawie. Następnie w latach 1900–1906 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie u Felicjana Cynka oraz Konstantego Laszczki. Później terminował jako asystent w pracowni Auguste Rodina w Paryżu a wpływ mistrza wyraźnie zaznaczy się w jego twórczości. Był członkiem Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka” i Stowarzyszenia „Rzeźba”, a na pocz. lat 30. – członkiem Zrzeszenia Żydowskich Artystów Malarzy i Rzeźbiarzy. Artysta swą twórczość prezentował m.in. w Krakowie (TPSP, w Żydowskim Domu Akademickim), Warszawie (TZSP), Lwowie, Poznaniu, Katowicach, oraz w Monachium, Wiedniu, Wenecji i Budapeszcie. Mieszkał i działał w Krakowie, Wiedniu i Tarnowie. W swej działalności skoncentrował się głownie na portretach, które wykonywał w różnych materiałach (gips, marmur, brąz, terakota) np. wizerunki Juliana Fałata, Olgi Boznańskiej, liczne głowy i popiersia A. Mickiewicza. Sięgał również do tematów symbolicznych np. Żyd Wieczny Tułacz, Marzenie. Jego najbardziej znane dzieło to pamiątkowa tablica Kazimierz Wielki przyjmujący Żydów do Polski, którą w 1907 r. wmurowano w północną ścianę Ratusza Kazimierskiego na Placu Wolnica w Krakowie. Tablicę, która miała upamiętniać przyjęcie przez Kazimierza Wielkiego przybyłych do Polski w średniowieczu Żydów, ufundowała Krakowska Gmina Żydowska. Płaskorzeźba ta została zniszczona w czasie niemieckiej okupacji. W 1996 r. jej kopię umieszczono na wschodniej ścianie ratusza. Do wątków historycznych nawiązywał również w płaskorzeźbie Królowa Jadwiga, zdobiąca wnętrze budynku Gminy Żydowskiej (dzieło zniszczone podczas okupacji). Fotografie swoich prac publikował w lwowskim „Roczniku Żydowskim” (1906). Podczas II wojny światowej trafił do getta w Bochni, skąd miejscowy lekarz, Władysław Krupa, wyprowadzał go do swojego domu, pod pozorem zatrudnienia. Artysta zginął z rąk Niemców w 1943 roku. Większość jego prac uległa zniszczeniu podczas okupacji, nieliczne ocalałe prace znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Regionalnym w Radomsku, Muzeum Okręgowym w Tarnowie.
Rzeźba przedstawia studium nieznanej, młodej kobiety ujętej w popiersiu. Miękko opracowana twarz dziewczyny o klasycznych rysach wyłania się z ociosanej bryły marmuru. Daje to kontrast pomiędzy ukończona częścią rzeźby i jej nieopracowanymi fragmentami. Jest to zamierzony efekt uzyskany dzięki technice zwanej non finito, czyli pozostawienia fragmentu nieobrobionego kamienia, z którego wyłania się rzeźba. Zabieg ten został wypracowany przez Michała Anioła a w rzeźbie modernizmu został rozpowszechniony przez Auguste’a Rodina. Głowa kobiety lekko jest wysunięta do przodu i przechylona na prawe ramię. Przymknięte oczy i rozchylone usta zdradzają stan upojenia lub zmysłowej rozkoszy co jest charakterystyczne dla klimatu dzieł z przełomu XIX i XX wieku.